نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اقتصاد نفت و گاز، دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبائی

2 دانشیار و عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی

3 تحلیل‌گر مدل‌سازی انرژی، دبیرخانه اوپک

4 کارشناس انرژی شرکت بهینه‌سازی مصرف سوخت کشور

چکیده

نیاز به برنامه‌ریزی بلندمدت در بخش انرژی و بهره‌گیری از ابزارهای طراحی سیاست‌گذاری در این بخش از موضوعات مهم و راهبردی کشور به شمار می‌رود. هدف اصلی در این مقاله اندازه‌گیری مقدار عرضه و تقاضای انرژی در بازة زمانی 1420-1393 در سناریو مرجع و سناریو‌های سیاست‌گذاری و محاسبة میزان صرفه‌جویی نفت و گاز تحت سناریوهای جدید مدیریت عرضه (بخش تبدیل انرژی) و تقاضا نسبت به سناریو مرجع است. نتایج حاصل از مدل‌سازی در زیر بخش‌های مختلف انرژی بیانگر رشد فزایندة تقاضای انرژی از 1321 میلیون بشکه معادل نفت خام در سال 1393 به 3/2471 میلیون بشکه معادل نفت خام در سال 1420 می‌باشد. با تعریف سناریوهای جدید و اتخاذ سیاست‌های مدیریت سمت تقاضا و عرضه، مقدار صرفه‌جویی در تولید نفت خام در سال افق برنامه‌ریزی به 119/702 میلیون بشکه معادل نفت خام می‌رسد که از میزان صادرات نفت خام سال پایه بیشتر بوده که می‌تواند به سرجمع صادرات نفت خام در سال افق برنامه‌ریزی اضافه شود. این نتیجه‌گیری حرکت به سمت بهره‌گیری از سیاست‌های مدیریت تقاضا و عرضة انرژی (بخش تبدیل انرژی) و هم چنین جایگزین کردن انرژی‌های تجدیدپذیر بادی و خورشیدی به جای سوخت‌های فسیلی را نمایان می‌سازد.

کلیدواژه‌ها

اشراقی، هادی، ملکی، عباس و وکیلی، علی (1392)، شبیه‌سازی تقاضا و عرضة حامل‌های انرژی تا سال 2035 در ایران با استفاده از مدلساز LEAP، پژوهش‌های برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری انرژی، سال اول، شماره 3، صص 136-113.
امامی‌میبدی، علی (1389)، آزمون پایداری رشد در مورد منابع تجدیدناپذیر (بازبینی مدل هتلینگ) مطالعة موردی نفت اوپک، پژوهش‌های اقتصادی ایران، شماره 42، صص 167-149
آمارنامه مصرف فرآورده‌های نفتی انرژی‌زا (1393)، شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران
تارنمای بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران (https://www.cbi.ir)
تارنمای شرکت بهینه‌سازی مصرف سوخت (https://www.ifco.ir)
تارنمای مرکز آمار ایران (https://www.amar.org.ir)
ترازنامه انرژی کشور (1393)
ترازنامه هیدروکربوری کشور (1394)
دفتر صنایع ماشین‌سازی و نیرو محرکه وزارت صنایع و معادن(https://mimt.gov.ir)
صفاریان، علی و محمدی اردهالی، مرتضی (1378)، تدوین سیستم انرژی مرجع و توسعة مدل برنامه‌ریزی انرژی الکتریکی کشور، فصلنامه مطالعات اقتصاد انرژی، سال پنجم، شماره 19، صص 203-163.
قانون برنامه پنجم توسعه کشور
محمدی اردهالی، مرتضی، امیرنکوئی، کمال و صدری، آریا (1390)، بررسی اثر روش‌های مدیریت در بخش‌های تقاضا و عرضه بر برنامه‌ریزی انرژی بلندمدت در ایران، فصلنامه‌ مطالعات اقتصاد انرژی، سال هشتم، شماره‌ 31، صص 120-85
مرادی، محمد، احمدی، سمیه و عمیدپور، مجید (1392)، توسعة مدل تقاضای انرژی در سطح ملی با استفاده از مدل‌ساز LEAP، پژوهش‌های برنامه‌ریزی وسیاست‌گذاری انرژی، سال اول، شماره 3، صص 82-51.
Heap, C. (2011), LEAP User Guide, Stockholm Environment Institute. IEA (2012), World Energy Outlook 2011, International Energy Agency, Paris. International Energy Outlook, Energy Information Administration (EIA), (2011), Available on: https://www.iea.org
United State Energy Information Administration, (2017), International Energy Outlook2017. Washington, DC. http://www.eia.doe.gov/oiaf/ieo/
Wang, Y., Gu, A., (2010). Recent Development of Energy Supply and Demand in China, and Energy Sector Prospects through 2030, Energy Policy, Vol.39, Issue.11, pp.6745-6759.
Yophy, H., Jeffrey, B.Y., Chieh- Yu, P., (2010). The Long- Term Forcaste of Taiwan ̓s Energy Supply and Demand: LEAP Model Application. Energy Policy, Vol.39, Issue.11, pp.6790-6803.