نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته مدیریت قراردادهای بین‌المللی نفت و گاز، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه حقوق خصوصی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

3 استادیار مهندسی عمران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران غرب، تهران، ایران.

4 دانشیار حقوق خصوصی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

5 دکتری اقتصاد نفت و گاز- استادیار دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

همگام با تغییر نگرش وزارت نفت در سال 1397 بر واگذاری عملیات بهره‌برداری، نگهداری و تعمیرات مجتمع‌های نفت و گاز به بخش خصوصی، الگوی برون‌سپاری و طراحی قراردادهای مطلوب این عملیات موردتوجه جدی قرار گرفت. پژوهش حاضر که حاصل این بررسی‌ها و مصاحبه با مدیران و صاحب‌نظران بخش دولتی و خصوصی صنایع نفت و نیرو است، با دسته‌بندی این قراردادها به دو دسته مستقل و یکپارچه، قراردادهای دسته مستقل را در هفت نوع: تأمین منابع، بازرسی، بسته‌کاری، بسته‌کاری شاخصی، ترکیبی، مرحله‌ای و محصول‌محور بخش‌بندی نموده و باتوجه به جهت‌گیری اکثر مدیران صنعت نفت، بر تنظیم قراردادهای مستقلِ بهره‌برداری، نگهداری و تعمیرات، در انتهای چرخه عمر پروژه، این نتیجه حاصل‌شده است که شکل مطلوب برون‌سپاری، نه از طریق قراردادهای مستقل، بلکه از طریق قراردادهای یکپارچه توسعه و بهره‌برداری (تولید) که در آن بهره‌برداری از ابتدا به شکل زیرمجموعه (جزئی) از قرارداد است، تحقق می‌یابد. در انتها با بررسی ویژگی قرارداد‌های یکپارچه بالادستی به‌ویژه الگوی قراردادهای بالادستی نفتی ایران و انواع قراردادهای پایین‌دستی یکپارچه مانند EPC+O&M و همچنین الگوی طرح، ساخت و بهره‌برداری انجمن فیدیک، این نتیجه‌گیری حاصل می‌شود که مطلوب‌ترین شکل برون‌سپاری این عملیات از طریق قراردادهای ساخت، بهره‌برداری و انتقال و بهسازی، بهره‌برداری و انتقال شکل می‌گیرد

کلیدواژه‌ها

ابراهیمی، سید نصرالله؛ منتظر، مهدی. (1391). دلایل استفاده از قراردادهای بیع متقابل در بخش بالادستی صنعت نفت و گاز ایران. مجله حقوقی بین‌المللی. دوره 29. شماره 47. پاییز و زمستان.
ابراهیمی، سید نصراله و طباطبایی بافقی، سید علیرضا. (1394). روش‌شناسی و ابزار تحقیق در حقوق نفت و گاز. مطالعات حقوق انرژی. 139-52: (2)1.
اسعدی نژاد، احمدرضا؛ شیروی خوزانی، عبدالحسین؛ منتظر، مهدی؛ جعفرپور، کورش. (1402). حدود الزام طرفین در رسیدن به توافق در مذاکره مجدد قراردادهای نفتی بین‌المللی. تحقیقات حقوقی بین‌المللی.
اسلامی شهر بابکی، میترا و امان‌الهی مقصودلو، لیلا. (1401). سیر تحول شرط محرمانگی در قوانین، مقررات و قراردادهای نفت و گازی ایران. سومین کنفرانس بین‌المللی علوم انسانی، حقوق، مطالعات اجتماعی و روانشناسی. https://civilica.com/doc/1537980
اصلاح قانون اجرای سیاست‌های کلی اصل چهل و چهارم. (1397). قانون اساسی ایران.
تقی‌پور، علیرضا و اسعدی، فردین. (1393). درس آموخته‌های ساخت اولین پروژه شناور پالایشی در خاورمیانه (FPSO). دوازدهمین کنفرانس بین‌المللی مدیریت پروژه.
توسلی جهرمی، منوچهر. (1381). قراردادهای بین‌المللی ساخت بهره‌برداری و انتقال (BOT). مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، 28.
توسلی جهرمی، منوچهر. (1381). قراردادهای بین‌المللی ساخت بهره‌برداری و انتقال (BOT). مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، 58 (0).       https://jflps.ut.ac.ir/article_11109.html
حسینی، سیدمرتضی. (1394). بررسی قراردادهای مهندسی، اجرا و ساخت با شرط تأمین مالی (EPCF) در نظام نوین قراردادهای صنعت نفت. مطالعات حقوق انرژی. 237-56: (2)1.
خانزادی، مصطفی و خزائنی، گرشاسب. (1388). راهنمای توسعه زیرساخت‌ها از طریق پروژه‌های ساخت بهره‌برداری واگذاری، چاپ اول.
سازمان برنامه و بودجه. (1393). چارجوب موافقنامه مشارکت عمومی و خصوصی.
شرکت اُیکو. (1394). گزارش برون سپاری بهره‌برداری و تعمیر نگهداری پالایشگاه‌ها چالش‌ها و مزایا، تهران.
شرکت مشاور دارایی‌های فیزیکی (پمکو). (1400). گزارش ارزیابی مدیریت دارایی‌های فیزیکی شرکت فلات قاره.
شکوریان، امیرعباس. (1399). برون‌سپاری بهره‌برداری و نگهداری یکپارچه. دنیای اقتصاد.
https://www.magiran.com/article/4116884
شکوهی، محمدرضا؛ سلیمانی، مهسا؛ شیخ‌نژاد مقدم، رسول و کاتبی، آیه. (1395). مقایسه تطبیقی کارایی رژیم مالی قراردادهای بیع متقابل و قراردادهای نوین نفتی ایران. پژوهشنامه اقتصاد انرژی ایران. 113-79: (5)20. https://www.noormags.ir/view/en/articlepage/1207377
علیزاده طباطبایی، سیدمهدی. (1396). بررسی برون‌سپاری فرآیند نگهداری و تعمیرات بر اثربخشی قطار شهری‌ها مطالعه موردی: شرکت بهره‌برداری راه‌آهن شهری تهران و حومه. سومین کنفرانس سالانه پژوهش‌های معماری، شهرسازی و مدیریت شهری، تهران، ایران.
غلامى قادی، حسنا و ابراهیمی، سیدنصرالله. (1401). بررسی انتقادی نظام مالی الگوی قراردادی آی‌پی‌سی. مطالعات حقوق انرژی، 20-1                                                                   https://jrels.ut.ac.ir/article_88589.html.
مجلس شورای اسلامی. (1391). مصوبات مجلس شورا قانون وظایف و اختیارات وزارت نفت. ایران.
معاونت امور مهندسی و فناوری وزارت نفت .(1378). نظام اجرایی طرح‌های صنعت نفت. نشریه شماره 004، ایران، فصل دوم.
معاونت مهندسی پژوهش و فناوری. (1398). سیاست‌های کلی و الزامات مدیریت دارایی‌های فیزیکی. ایران.                                                                               https://doert.mop.ir/portal/home
معاونت مهندسی، پژوهش و فناوری، وزارت نفت. (1398). اسناد همسان پیمان بهره‌برداری، نگهداری و تعمیرات در صنعت نفت با محوریت ماشین‌های دوار. نشریه 093.
معاونت مهندسی، پژوهش و فناوری وزارت نفت. سند سیاست‌های کلی و الزامات مدیریت دارایی‌های فیزیکی. تهران. شماره سند: MOP-AM-PAR-01، دردسترس در:
 https://doert.mop.ir/portal/home
References
Alizadeh Tabatabai S.M. (2017). Assessment of outsourcing of the maintenance and repairs process on the effectiveness of urban trains, a case study: Tehran Urban and Suburban Railway Company. Paper presented at the 3rd Annual Conference on Architectural, Urban Planning and Urban Management Research, Tehran, Iran. [In Persian]
Asadinejad A.R., ShiraviKhozani A., Montazar M., Jafarpour K. (2023). The scope of party's obligation in reaching result in renegotiation in international petroleum contracts. International legal Research. [in Persian]
Beimborn, D., Franke, J. & Weitzel, T. (2005). Drivers and inhibitors for outsourcing financial processes: a comparative survey of economies of scale, scope, and skill. AMCIS 2005 Proceedings, 421.
De Sousa, J. (2003). The Human Side OF Business Process Outsourcing. (Master’s thesis). University of Cambridge Judge Institute of Management.
Deputy of Engineering and Technology, Ministry of Petroleum. Document general policies and requirements for physical asset management. Tehran. Document number: MOP-AM-PAR-01, available at: https://doert.mop.ir/ portal/home, Access date: 2020-09-15. [in Persian]
Deputy of Engineering and Technology, Ministry of Petroleum. (1998). Developing Process of Iran Oil industry. Publication No. 004. Iran. 2nd chapter. [in Persian]
Deputy of Engineering and Technology, Ministry of Petroleum. (2019). Contract documents for operation, maintenance, and repairs in the oil industry, with a focus on rotating machines. Publication No. 903. [in Persian]
Deputy of Engineering, Research and Technology, Ministry of Petroleum. (2019). General policies and requirements for physical asset management. Iran. https://doert.mop.ir/portal/home. [in Persian]
Ebrahimi S.N., Tabatabaei Bafeghi S.A. (2016). Research methodology in oil and gas law course. Journal Of Researches Energy Law Studies.1(2):139-152. [in Persian
https://jrels.ut.ac.ir/article_57207.html.]
EslamiShahrbabaki M., Amanollahi Maghsoudloo L. (2022). Evolution of the confidentiality clause in Iran's oil and gas laws, regulations and contracts. The third international conference of humanities, law, social studies and psychology. September 2022. [in Persian] Available at: https://civilica.com/doc/1537980.
FIDIC. (2008). FIDIC Conditions of Contract for Design, Build and Operate Projects. Switzerland: International Federation of Consulting Engineers.
Gholami Ghadi, H., & Ebrahimi, S. N. (2023). Critical Review of IPC’s Fiscal Regime. Journal Of Researches Energy Law Studies, 8(2), 401-420. doi: 10.22059/jrels.2020.300504.361. [in Persian]
Hoseini S.M., (2015). A review of engineering, procurement, construction and finance (EPCF) contracts in the new system for oil industry contracts. Journal Of Researches Energy Law Studies, 1(2), 237-256. doi: 10.22059/jrels.2015.57212. [in Persian]
Islamic Consultative Parliament. (2012). Approval of Parliament. Law on the duties and powers of the Ministry of Petroleum. Iran. [in Persian]
Montazer, M., & Ebrahimi, S. N. (2012). Reasons of Using Buy-back Contracts in Iran’s Upstream Oil and Gas Sector. International Law Review, 29(47), 31-45. doi: 10.22066/cilamag.2012.16353 [in Persian]
OICO company. (2015). Report on the outsourcing of operation and maintenance of refineries, challenges and benefits. Tehran. [in Persian]
PECI. (1997). Operation and Maintenance Service Contracts. Portland Energy Conservation Inc. (PECI).
Physical Assets Consulting Company (PEMCO). (2021). Physical asset management evaluation report of IOOC. [in Persian]
Planning and Budget Organization. (2013). framework of public and private partnership agreement. [in Persian]
Shakurian, A.A. (2020). Integrated Outsourcing of operation and maintenance. Donya-eqtesad.
 https://www.magiran.com/article/4116884. [in Persian]
Shokouhi M.R. Soleimani M., Sheikhinezhad Moghaddam R., Katebi A. Comparative Study of the Efficiency of Fiscal Regimes of the Buy Back and IPC. Iranian Economy Energy Research. 20 (5): 79-113. https://www.noormags.ir/view/en/articlepage/1207377. [in Persian]
Taghipour A., Asaadi F. (2014). Lesson Learnt on the construction of the first Floating Production Storage Offloading project (FPSO) in Middle. 12th International Conference of Project Management, Tehran. Available at: https://civilica.com/doc/575106. [in Persian]
Tavassoli Jahroumi M. (2002). International build-operate-transfer (BOT) contracts. Law & Political Science, 58 (0). Available at: https://jflps.ut.ac.ir/article_11109.html. [in Persian]
Tavassoli Jahroumi M. (2002). International build-operate-transfer (BOT) contracts. Law & Political science. 28. [in Persian]
The Constitution of the Islamic Republic of Iran. (2020). Amendment of General Policies Law, Article 44 (44) of the Constitution. [in Persian]
‏    
 
.