در قراردادهای نفتی شامل عملیات اکتشاف، یکی از مفاهیم کلیدی و پرچالش، تعیین «تجاری بودن میدان» است که نقش تعیینکنندهای در تصمیمگیری برای ورود به مراحل توسعه و تولید ایفا میکند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل حقوقی و اقتصادی تجاری بودن میدان و ارائه چارچوبی دقیقتر برای تنظیم قراردادهای نفتی انجام شده است. روش تحقیق به صورت توصیفی-تحلیلی با رویکرد تطبیقی بوده و با استفاده از منابع اسنادی و بررسی تطبیقی قراردادهای کشورهای مختلف انجام گرفته است. در این تحقیق، نخست ابعاد فنی، حقوقی و اقتصادی تجاری بودن میدان تبیین و سپس با بازنگری در مدل رایج محاسبه ارزش فعلی خالص (NPV) پروژه ، دو پارامتر مغفول شامل "ارزش ذاتی منابع زیرزمینی برداشتنشده" و "آثار زیستمحیطی پروژه" به عنوان هزینههای پنهان در مدل اقتصادی پیشنهادی لحاظ گردیده است. همچنین، ضرورت تعیین معیارهای مشخص برای ارزیابی تجاری بودن، شفافسازی مرجع تشخیص تجاری-بودن میدان و پیشنهاد بندهای قراردادی نوآورانه، همچون «امکان مذاکره مجدد در پایان دوره ارزیابی»، مورد بررسی قرار گرفته است. یافتههای پژوهش حاکی از آن است که تعیین دقیق و کمّی معیارهای تجاری بودن میتواند از بروز اختلافات قراردادی جلوگیری کرده و منافع کشور میزبان را در برابر ریسکهای سرمایهگذاری محافظت نماید.
سماواتی,ابوالفضل , حاجیان,محمدمهدی , تکلیف,عاطفه و قربانی,الهه . (1404). ابعاد حقوقی و اقتصادی تجاری اعلام کردن میدان در قراردادهای بالادستی نفت و گاز. (e19887). پژوهشنامه اقتصاد انرژی ایران, (), e19887 doi: 10.22054/jiee.2025.89022.2176
MLA
سماواتی,ابوالفضل , , حاجیان,محمدمهدی , , تکلیف,عاطفه , و قربانی,الهه . "ابعاد حقوقی و اقتصادی تجاری اعلام کردن میدان در قراردادهای بالادستی نفت و گاز" .e19887 , پژوهشنامه اقتصاد انرژی ایران, , , 1404, e19887. doi: 10.22054/jiee.2025.89022.2176
HARVARD
سماواتی ابوالفضل, حاجیان محمدمهدی, تکلیف عاطفه, قربانی الهه. (1404). 'ابعاد حقوقی و اقتصادی تجاری اعلام کردن میدان در قراردادهای بالادستی نفت و گاز', پژوهشنامه اقتصاد انرژی ایران, (), e19887. doi: 10.22054/jiee.2025.89022.2176
CHICAGO
ابوالفضل سماواتی, محمدمهدی حاجیان, عاطفه تکلیف و الهه قربانی, "ابعاد حقوقی و اقتصادی تجاری اعلام کردن میدان در قراردادهای بالادستی نفت و گاز," پژوهشنامه اقتصاد انرژی ایران, (1404): e19887, doi: 10.22054/jiee.2025.89022.2176
VANCOUVER
سماواتی ابوالفضل, حاجیان محمدمهدی, تکلیف عاطفه, قربانی الهه. ابعاد حقوقی و اقتصادی تجاری اعلام کردن میدان در قراردادهای بالادستی نفت و گاز. JIEE. 1404;():e19887. doi: 10.22054/jiee.2025.89022.2176
