نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• حامد عباسی نامی ¹
• سیمین آل علی ²

¹ دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی

² گروه اقتصاد، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده

تنوع و پیچیدگی سبد صادرات از ملزومات ارتقاء ساختار تولید و بالتبع رشد و توسعه اقتصادی است. اما از آنجایی که اقتصاد ایران وابسته به درآمدهای نفتی بوده، از تنوع کمی برخوردار است. لذا، همواره در معرض تکانه‌های نامطلوب خارجی قرار داشته و بررسی ساختار وابستگی میان رانت نفت و اقتصاد غیرنفتی اهمیت پیدا می‌کند. به منظور مدلسازی وابستگی، از داده‌های رانت نفتی، تولید ناخالص داخلی، ارزش افزوده خدمات، ارزش افزوده صنعت، تجارت کالا و تسهیلات اعطایی بانک‌ها در طی دوره 2020-1970 استفاده شده است. همچنین، به دلیل اتکاء مخارج دولت به درآمدهای نفتی، وجود همبستگی غیرخطی، عدم تقارن در داده‌ها و توزیع‌های نامتقارن از توابع کاپولای تک و دومتغیره Vine استفاده شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند در اولین درخت مدل C-Vine، همبستگی قوی و نامتقارن به ویژه در دنباله بالایی میان رانت نفتی با GDP، تجارت کالا و تسهیلات بانکی وجود دارد. به عبارتی، اثر شوک مثبت بزرگ‌تر از شوک منفی است. به علاوه، همبستگی متقارن مثبت میان رانت نفتی و ارزش افزوده بخش خدمات مشاهده گردید. همبستگی قوی‌تر در دنباله پایینی میان رانت نفتی و ارزش افزوده صنعت دلالت بر تاثیر بزرگ‌تر شوک منفی دارد. بنابراین سیاست‌های تثبیت اقتصاد کلان در محافظت از اقتصاد ایران در صورت وقوع تکانه‌های نفتی، ناموفق عمل نموده و الگوی متنوع‌سازی منجر به ساختار انعطاف‌پذیر نشده است.

کلیدواژه‌ها

• رانت نفتی
• اقتصادغیرنفتی
• وابستگی نامتقارن
• توابع کاپولای واین

موضوعات

• • مطالعات اقتصادی مرتبط با حامل‌های انرژی (فسیلی، تجدیدپذیر و برق)