نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری پژوهش‌محور اقتصاد نفت و گاز دانشگاه علامه طباطبائی

2 عضو هیأت علمی دامشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبائی

3 عضو هیئت علمی دانشگده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

توسعه سریع گاز­رسانی در کشور موجب شده بخش­های مختلف وابستگی قابل ملاحظه­ای به تولیدات گاز طبیعی پیدا نمایند. سهم میدان پارس جنوبی از کل تولید تا پایان برنامه ششم بیش از 62% خواهد شد. شرایط طبیعی مخزن پارس­جنوبی به گونه­ای است که در اثر تولید در طول زمان به تدریج از فشار مخزن کاسته و متعاقب آن تولید گاز طبیعی کاهش می­یابد.به منظور تاخیر در افت تولید، نصب سکوهای تقویت فشار ضروری است. علیرغم نصب این سکوها، آمار­های غیر­رسمی نشان می­دهد تولید از میدان پارس جنوبی در افق بیست­ساله کاهش قابل­ملاحظه  پیدا خواهد کرد و تولید میادین جدید گازی مورد نظر نیز تکافوی این میزان کاهش تولید را نخواهند­ نمود بنابراین به منظور جلوگیری از بحران کمبود گاز در سال­های آتی ضروری است تمهیدات همراه با اولویت­بندی عرضه گاز برای متقاضیان جدید، پیش­بینی گردد. به منظور تعیین الگویی برای اولویت­بندی عرضه گاز طبیعی ازروش"فرایند تحلیل سلسله مراتبی"(AHP) استفاده شده است. جهت حل مدل در مجموع 8 گزینه و 6 معیار در نظر گرفته شده و با استفاده از نرم­افزار ExpertChoice  محاسبات مربوطه انجام پذیرفته­است. جمع­بندی خروجی­های سیستم و نتایج (اولویت­بندی)جهت هر گزینه در قالب معیارهای موردنظر به ترتیب عبارتند از: تزریق به مخازن نفتی، گازرسانی به نیروگاه­ها، صادرات، خوراک واحدهای پتروشیمی، گازرسانی به صنایع، گازرسانی به واحدهای خانگیتجاری و حمل­و­نقل.

کلیدواژه‌ها

الف) فارسی:
درخشان، مسعود (1389) ، "ملاحظات استراتژیک در تدوین سیاستگذاری های بالادستی نفت و گاز " فصلنامه راهبرد، سال نوزدهم، شماره 57
 دفتریان ، منصور ،باقرپور، محمد هاشم و سروش، حسین (1385 )،" مطالعات ازدیاد برداشت میعانات گازی از میدان پارس جنوبی – بازگردانی گاز"، انجمن گاز ایران، صفحات 10-3. 
رنانی، محسن و دین محمدی، مصطفی (1387 )" ارائه الگویی برای تخصیص بهینه ذخایر گاز طبیعی ایران" مجله تحقیقات اقتصادی ،شماره 84، صفحات 150-119.
رنانی، محسن، شریفی، علیمراد،  خوش اخلاق، رحمان ودین محمدی، مصطفی (1388)،" تعیین اولویت های کاربرد ذخائر گازی ایران " فصلنامه  پژوهش های اقتصادی، دوره 9، شماره 3، صفحات 182-151
فرید زاد، علی، قاضی زاده، محمد صادق و حیدری، کیومرث (1394) " بررسی اقتصادی تخصیص بهینه گاز های  سوزانده شده همراه در میادین نفتی کشور" فصلنامه پژوهش های اقتصادی ایران، شماره 65، ص 92-63.
قدسی پور، حسن ( 1379 )، کتابفرایند تحلیل سلسله مراتبی ،انتشارات دانشگاه صنعتی امیر کبیر.
کاظمی، عالیه،  شکوری گنجوی، حامد و رئوفی، زینب (1392)، "مروری بر مطالعات مدل سازی عرضه انرژی و انتخاب بهترین تحقیقات انجام شده در ایران با استفاده از فرایند تحلیل سلسله مراتبی " مجله پژوهش های برنامه ریزی و سیاستگذاری انرژی، سال یکم، شماره 2، تابستان، صفحات 28-5.
کاردر ، علی،معاون وزیر نفت و مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران(1395)، نشست هم اندیشی شرکت های بالا دستی نفت و گاز ، خبر گزاری جمهوری اسلامی.
محقر، علی، مهرگان،  محمدرضا و ابوالحسنی، غلامرضا (1388)، " به کار گیری تکنیک های تصمیم گیری در اولویت بندی مصرف و تخصیص بهینه گاز طبیعی با رویکرد فازی"، فصلنامه مطالعات انرژی،سال هفتم،شماره24، ص119-91.
معاون امورتوسعه ومهندسی شرکت ملی نفت ( 1395)، نشست خبری مراسم بارگیری سکوی فاز 17پارس جنوبی. وزارت نفت (1394)،  معاونت برنامه ریزی ،گزارش تولید و مصرف گاز طبیعی.
مدیریت برنامه ریزی شرکت ملی گاز ایران(1394)، گزارش عملکرد تولید و مصرف گاز در سال 1393.
قاسمی، صادق (1358) مهندسی مخازن هیدرو کربوری، روابط عمومی شرکت ملی نفت، چاپ1389 ، صفحه 623
ترازنامه انرژی سال 1393کشور، وزارت نیرو (1395) ، صفحات 18-15
 
ب) انگلیسی
BP( 2014) Statistical Review of World Energy
Ministry of Petroleum and Natural Resources of Pakistan(2005), Natural Gas Allocation and Management Policy
Rowse , J. (1986), Allocation of Canadian Natural Gas to Domestic and Export Market. Canadian Journal of Economics, 417-442