نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• سید عبداله رضوی ¹
• فاطمه مارال خانی آذر ²

¹ دانشیار گروه اقتصاد و مدیریت انرژی دانشکده نفت تهران دانشگاه صنعت نفت

² دانشجوی کارشناسی ارشد رشته اقتصاد نفت وگاز، گرایش تجارت نفت وگاز، دانشکده نفت تهران دانشگاه صنعت نفت

چکیده

بازار جهانی نفت خام به عنوان یکی از مهم‌ترین بازارهای کالایی، همواره تحت تأثیر عوامل ژئوپلیتیکی، اقتصادی و نهادی قرار داشته است. در این میان، سازمان کشورهای صادرکننده نفت از سال 1960 با هدف مدیریت عرضه و تثبیت قیمت‌ها نقش محوری در این بازار ایفا کرد. اما در سال‌های اخیر با چالش‌هایی همچون رشد تولید نفت شیل در آمریکا، فشارهای زیست‌محیطی و ورود بازیگران جدید مواجه شده است. با شکل‌گیری ائتلاف اوپک پلاس وافزایش مداخلات تولیدی این گروه دربازار جهانی،تحلیل اثرگذاری آن برقیمت نفت خام های شاخص به مسئله ای راهبردی تبدیل شده است. این پژوهش بابهره‌گیری از داده‌های ماهانه سال‌های 2007 تا 2025 و به‌کارگیری مدل گارچ چندمتغیره با رویکرد بک ، به بررسی اثرات تولید اوپک پلاس بر قیمت نفت خام‌های شاخص پرداخته است. نتایج نشان می‌دهد سیاست‌های تولیدی اوپک پلاس به‌طور معناداری موجب کاهش نوسانات قیمتی شده و اثر هم‌تراز با شاخص بازار سرمایه آمریکا داشته است، در حالی که تولید نفت شیل فشار کاهشی بر قیمت‌ها وارد کرده و موقعیت رقابتی این ائتلاف را تضعیف می‌کند. همچنین اوپک پلاس با اتخاذ سیاست‌های رهبرو پیرو همچنان بازیگر مسلط بازار باقی مانده، گرچه رشد نفت شیل موجب تغییر ساختار تعادلی بازار شده است. این نتایج برای کشورهایی وابسته به درآمد نفتی از جمله ایران، اهمیت سیاست‌گذاری انعطاف‌پذیر و مقاوم در برابر شوک‌های قیمتی را برجسته می‌سازد و مسیر تحقیقات آتی را به سمت تحلیل اثرات این نوسانات بر شاخص‌های کلان اقتصادی هدایت می‌کند.

کلیدواژه‌ها

• اوپک پلاس
• قیمت نفت خام
• نوسانات قیمتی
• نفت شیل
• مدل گارچ چندمتغیره

موضوعات

• نهادها و سازمانهای منطقه‌ای و بین المللی انرژی