1
دانشجوی کارشناسی ارشد اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و حسابداری، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.
2
استادیار، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و حسابداری، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.
10.22054/jiee.2026.87815.2164
چکیده
کشورهای عضو سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) در مسیر تحقق اهداف توسعهای بلندمدت خود با چالشهای پیچیدهای در زمینه کاهش انتشار گازهای گلخانهای، ارتقای پایداری زیستمحیطی و مدیریت پیامدهای ناشی از تغییرات اقلیمی مواجهاند. در این راستا، پژوهش حاضر به واکاوی اثرات رشد اقتصادی، توسعه مالی، نوآوریهای فناورانه و بهرهگیری از منابع انرژی تجدیدپذیر بر پایداری محیطزیستی این کشورها پرداخته و نقش میانجی گشودگی تجاری را نیز مورد بررسی قرار میدهد. بازه زمانی مطالعه شامل سالهای ۲۰۰۴ تا ۲۰۲۳ بوده و تحلیلها بر اساس رویکرد دادههای پانلی استاتیک و با استفاده از مدل اثرات ثابت انجام شده است. دادههای مورد استفاده از پایگاه شاخصهای توسعه جهانی گردآوری شده و انتخاب کشورها و سالها متناسب با دسترسی به اطلاعات صورت پذیرفته است. یافتههای تجربی نشان میدهد که توسعه مالی، نوآوری فناورانه و افزایش سهم انرژیهای تجدیدپذیر تأثیر مثبت و معناداری بر ارتقای پایداری زیستمحیطی کشورهای اوپک دارند. در مقابل، رشد اقتصادی اثر منفی و معناداری بر شاخصهای پایداری اکولوژیک برجای میگذارد. همچنین، گشودگی تجاری به عنوان سازوکاری میانجی، نقش مهمی در تعدیل یا تقویت روابط میان متغیرهای مذکور ایفا میکند. بر این اساس، نتایج تحقیق حاکی از آن است که کشورهای اوپک باید در مسیر توسعه اقتصادی پایدار حرکت کرده و بهویژه در تدوین سیاستهای کاهش انتشار و برنامهریزیهای زیستمحیطی، تعامل میان توسعه مالی، نوآوری فناورانه و گذار به انرژیهای پاک را بهطور جدی مد نظر قرار دهند.
