سنجش اثربازگشتی مصرف حامل‌های انرژی در سطح بخش‌های اقتصادی ایران با استفاده از رویکرد داده – ستانده

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی

2 دانشجوی کارشناسی ارشد اقتصاد انرژی دانشگاه علامه طباطبائی

3 عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبائی، دانشکده اقتصاد

چکیده

بهبود کارایی انرژی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ابزارهای مدیریت تقاضای انرژی، پدیده‌ای تحت عنوان اثربازگشتی را به دنبال دارد که باعث می‌شود میزان صرفه‌جویی انرژی تحقق یافته ناشی از بهبود کارایی انرژی برابر میزان مورد انتظار نباشد. در این پژوهش با استفاده از رویکرد داده-ستانده مبتنی بر تحلیل تجزیه ساختاری به تجزیه تغییرات مصرف حامل‌های برق، گازطبیعی و فرآورده‌های نفتی براساس تغییرات تقاضای نهایی و پیشرفت تکنولوژی درقالب تغییرات کارایی انرژی و تغییرات تقاضای واسطه‌ای در طی سال‌های 1380-1390 پرداخته شده است. سپس با بررسی اینکه در کدامیک از بخش‌های اقتصادی بهبود کارایی انرژی صورت گرفته است، اثربازگشتی مصرف هریک از حامل‌های انرژی در بخش‌های مذکور محاسبه شده است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که حامل‌های برق، گازطبیعی و فرآورده‌های نفتی از 24 بخش اقتصادی مورد مطالعه به ترتیب در 11، 4 و 20 بخش اقتصادی، بهبود کارایی انرژی ناشی از پیشرفت تکنولوژی را تجربه کرده‌اند که بخش‌های "ساخت فلزات اساسی"، "برق" و "ساخت محصولات کانی غیرفلزی" به ترتیب در ارتباط با این حامل‌ها بیشترین میزان کاهش مصرف انرژی را داشته‌اند و بخش‌های "پست و خدمات پشتیبانی حمل‌و‌نقل" با 62/93 درصد، "ساخت کک و فرآورده‌های حاصل از تصفیه نفت و سوخت‌های هسته‌ای" با 72/146 درصد و "ساخت مواد شیمیایی و محصولات شیمیایی" با 33/86 درصد بیشترین میزان اثربازگشتی در مصرف برق، گازطبیعی و فرآورده‌های نفتی را داشته‌اند. همچنین درنظرگرفتن مبادلات واسطه‌ای بین بخشی و درون بخشی، میزان اثربازگشتی را در تمامی بخش‌ها افزایش می‌دهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Measuring the Rebound Effects of Energy Carriers Consumption in Iranian Economic Sectors Using Input – Output Approach

نویسندگان [English]

  • Ali Faridzad 1
  • Sahar Norouzi 2
  • Ali Asghar Banoe 3
1 Associate Professor of Energy Economics, Allameh Tabataba'i University, Faculty of Economics
2 Allameh Tabataba'i University
3 Professor, Allameh Tabataba`i University
چکیده [English]

Improving energy efficiency as one of the most important tools for managing energy demand leads to a phenomenon called Rebound Effect, which causes the energy savings achieved by improving energy efficiency not equal to the expected level. In this study, with employing Input-Output approach and the structural decomposition analysis, we quantify the changes of electricity, natural gas and oil products consumption according to the final demand variations and technological progress in terms of changes in energy efficiency and intermediate demand during the period of 2001-2011. After examination of the economic sectors in which they experience improving energy efficiency, the rebound effect of the energy consumption for each energy carriers has been measured. The results of this study show that electricity, natural gas and oil products from 24 economic sectors in 11, 4, and 20 economic sectors have experienced improvements in energy efficiency due to technological advances. "Construction of basic metals", "Electricity" and "Manufacturing of non-metallic mineral products" have the highest reduction in energy consumption associated with these carriers respectively, and the "postal and support services" 62.83%, "Construction of coke and products from oil refining and nuclear fuel" with 147.72%, "Construction of chemical and chemical products" with 86.33% have the highest efficiency in electricity consumption, Natural gas and oil products. Considering inter-sectional and intra-intermediate interchanges, the rebound effects is increased in all sectors.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Rebound Effect
  • Energy Efficiency
  • Input-Output Table
بانوئی، علی اصغر و الهام کمال، (1393)، "سنجش محتوای مستقیم و غیرمستقیم دی اکسیدکربن در صادرات و واردات ایران با استفاده از رویکرد داده-ستانده"، قصلنامه سیاستگذاری پیشرفت اقتصادی دانشگاه الزهرا (س)و سال دوم، شماره 3، صص 41-70
بهاتاچاریا، سوبس سی، ترجمه علی فریدزاد، "اقتصاد انرژی: تعاریف، مفاهیم، بازارها و سیاستها"، انتشارات دانشگاه علامه­ طباطبایی، جلد اول
جهانگرد، اسفندیار، "تحلیل‌های داده – ستانده : فناوری، برنامه ریزی و توسعه"، تهران، نشر آماره، 1393
جهانگرد، اسفندیار، گلشنی، وجیهه، عبدالله میلانی، مهنوش و حمیدرضا غفار زاده، (1396)، "تجزیه مصرف انرژی در ایران 1380-1390 (یک تحلیل ایستای مقایسه ای با رویکرد SDA)"، فصلنامه اقتصاد کاربردی، دوره 7، شماره 20، صص 1-10
رشیدی زاده، مریم و اسفندیار جهانگرد، (1390)، "تجزیه و تحلیل تغییر شدت انرژی در فعالیت های اقتصاد ایران با رویکرد (SDA)"، فصلنامه اقتصاد کاربردی، سال دوم، شماره 6، صص 67-92
شرزه ای، غلام علی و هه ژار ابراهیم زادگان، (1390)، "برآورد اثر بازگشت افزایش کارایی انرژی در ارتباط با مصرف خانوارها و انتشار دی اکسید کربن در ایران"، فصلنامه مطالعات اقتصاد انرژی، سال 8، شماره 30، صص 33-61
شرکت مادر تخصصی توانیر، (1391)، صنعت برق ایران سال 1390
معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی مرکز آمار ایران، (1392)، نتایج آمارگیری از معادن در حال بهره­برداری کشور سال 1390
معاونت برنامه­ریزی و نظارت راهبردی مرکز آمار ایران، (1392)، نتایج آمارگیری از کارگاه­های صنعتی 10 نفر کارکن و بیشتر سال 1390
معاونت پژوهش­های اقتصادی، دفتر مطالعات اقتصادی، (1392)، "ضرورت توجه به محیط­زیست در قانون هدفمندی یارانه­ها: بررسی میزان انتشار مستقیم و غیرمستقیم آلایندگی CO2"،کد موضوعی 220، شماره مسلسل 13663
وزارت نیرو، معاونت برق وانرژی، ترازنامه­های ­انرژی سال 1386-1394
وزارت نیرو، معاونت برنامه­ریزی و نظارت بر منابع هیدروکربوری،(1391)، ترازنامه هیدروکربوری سال 1390
همایش مدیریت انرژی در صنایع نفت و انرژی، (1388)، "مدیریت و ممیزی انرژی در صنایع، ماهنامه نفت، گاز، پتروشیمی، سال پنجم، شماره 42، صص54-74

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 01 مرداد 1398
  • تاریخ دریافت: 24 اردیبهشت 1398
  • تاریخ بازنگری: 01 مرداد 1398
  • تاریخ پذیرش: 27 خرداد 1398