پژوهشنامه اقتصاد انرژی ایران

چکیده گزارش‌های آژانس بین‌المللی انرژی‌های تجدیدپذیر (IRENA) نشان می‌دهد که گسترش منابع انرژی‌های تجدیدپذیر در سطح منطقه‌ای تأثیر قابل‌توجهی بر اشتغال دارد و منجر به ایجاد مشاغل مستقیم، غیرمستقیم و القایی در بخش‌های مختلف می‌شود. بر این اساس، مطالعه حاضر به بررسی تأثیر توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر بر اشتغال در دو گروه از کشورها ـ کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه که هر دو دارای منابع انرژی تجدیدپذیر هستند ـ طی دوره زمانی ۲۰۰۸ تا ۲۰۲۲ می‌پردازد. در این تحلیل، از روش حداقل مربعات معمولی پویای (DOLS) استفاده شده است.

یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که ظرفیت نصب‌شده انرژی‌های تجدیدپذیر در هر دو گروه کشورها تأثیر مثبت بر اشتغال دارد و به افزایش فرصت‌های شغلی منجر شده است. همچنین، بین تولید ناخالص داخلی و اشتغال در کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه رابطه مثبت مشاهده می‌شود. در مقابل، متغیر دستمزد در هر دو گروه کشورها رابطه معکوس با اشتغال دارد. در نهایت، نتایج حاکی از آن است که تشکیل سرمایه ناخالص در کشورهای در حال توسعه تأثیر مثبت و در کشورهای توسعه‌یافته تأثیر منفی بر اشتغال دارد.

چکیده نقش سیستم مالی  جهت تأمین نیاز سرمایه‌گذاری کلان برای توسعه تکنولوژی انرژی‌های تجدیدپذیر  جهت کاهش گازهای گلخانه‌ای و امنیت انرژی بسیار با اهمیت است. رابطه بین توسعه مالی و توسعه تکنولوژی انرژی‌های تجدیدپذیر تحت تأثیر ویژگی‌های مختلف و ساختار اقتصادی کشورها قرار دارد. تأثیر فراوانی منابع طبیعی بر رابطه بین توسعه مالی و توسعه تکنولوژی انرژی‌های تجدیدپذیر بر اساس میزان توسعه یافتگی سیستم مالی کشورها می‌تواند متفاوت باشد. در پژوهش حاضر، تأثیرگذاری توسعه مالی بر توسعه تکنولوژی انرژی­های تجدیدپذیر در دو گروه مختلف از کشورهای صاحب منابع طبیعی ( ۲۰ کشور توسعه‌یافته با سیستم مالی توسعه‌یافته و کمتر توسعه‌یافته ، ۲۵ کشور در حال توسعه با سیستم مالی توسعه‌یافته و کمتر توسعه‌یافته)، مورد بررسی قرار گرفته است. رابطه مذکور و عوامل مؤثر بر آن با استفاده از تخمین زن گشتاورهای تعمیم یافته دو مرحله‌ای «آرلانو و باند» و« بلوندل و باند» طی دوره زمانی 2000 تا 2021 انجام شده و صحت نتایج به دست آمده نیز با استفاده از تخمین زن‌های «حداقل مربعات معمولی پویا» و «حداقل مربعات معمولی کاملا اصلاح شده» مورد تأیید قرار گرفته است. بر اساس نتایج، توسعه مالی در تمامی کشورهای مورد بررسی تأثیر مثبت بر توسعه تکنولوژی انرژی­های تجدیدپذیر داشته است. همچنین فروانی منابع طبیعی در کشورهای توسعه‌یافتۀ صاحب منابع طبیعی نه تنها موجب کاهش ظرفیت نصب تکنولوژی انرژی­های تجدیدپذیر نشده است، بلکه در کشورهای توسعه‌یافتۀ صاحب منابع طبیعی با بازارهای مالی توسعه­یافته، موجب توسعه تکنولوژی‌های انرژی­های تجدیدپذیر شده، بنابراین فرضیه نفرین منابع در این کشورها تأیید نشده است.  پدیده نفرین منابع طبیعی در کشورهای در حال توسعه صاحب منابع طبیعی به‌ویژه با بازارهای مالی کمتر توسعه‌یافته در این دوره تأیید شده است. لذا میزان توسعه یافتگی سیستم مالی کشورهای برخوردار از منابع طبیعی یکی از مهم ترین پارامترهایی است که می‌تواند از بروز نفرین منابع در این کشورها جلوگیری کند.

چکیده با توجه به اهمیت فراوان نهاده انرژی در اقتصاد کشورها به ویژه کشورهای در حال توسعه، بررسی تأثیر مصرف انرژی بر فقر و نابرابری در کشور ایران ضرورت می­یابد. بدین منظور مطالعه حاضر تأثیر مستقیم و غیر مستقیم مصرف انرژی در بخش­های مختلف کشور (شامل صنعت، کشاورزی و خدمات) را بر فقر و نابرابری مورد ارزیابی قرار می­دهد. جهت بررسی این موضوع یک سیستم معادلات همزمان متشکل از چهار معادله تولید، نابرابری، تقاضای انرژی و فقر به کار گرفته شده و با استفاده از برآوردگر متغیر ابزاری رابطه میان مصرف انرژی و فقر طی دوره زمانی 1363 تا 1389 مورد آزمون قرار می­گیرد.
یافته ها نشان می­دهد که مصرف انرژی در بخش خدمات به طور مستقیم بر فقر تأثیر­گذار بوده و آن راکاهش می­دهد. در حالی که تأثیر غیر مستقیم مصرف انرژی بر کاهش فقر از طریق کاهش نابرابری در این بخش مورد تائید قرار نمی­گیرد. از سوی دیگر مصرف انرژی در بخش های صنعت و کشاورزی تنها به صورت غیر مستقیم (از طریق کاهش نابرابری) منجر به کاهش فقر در کشور می­شود. همچنین نتایج بیانگر این است که مصرف انرژی از طریق تأثیر مثبت و معنی دار بر رشد اقتصادی، به طور غیر مستقیم منجر به کاهش فقر در هر سه بخش صنعت، کشاورزی و خدمات شده است.